Η μορφή τέχνης, με απλά λόγια
Τι ακούς σε μια ώρα φλαμένκο
Τραγούδι, χορός, κιθάρα και ο 12σημος κύκλος που τα ενώνει, εξηγημένα έτσι ώστε η ώρα στην Calle del Pez να αποκτά νόημα από την πρώτη νότα.
Κρατήστε τη θέση σας στη Μαλασάνια ↗Τρεις τέχνες, μία σκηνή
Η UNESCO περιγράφει το φλαμένκο ως μια τέχνη που συνδυάζει το τραγούδι (cante), τον χορό (baile) και τη μουσική δεξιοτεχνία (toque). Η καρδιά του βρίσκεται στην Ανδαλουσία, στη νότια Ισπανία, με ρίζες επίσης στη Μούρθια και την Εξτρεμαδούρα. Παρουσιάζεται σε θρησκευτικές γιορτές, τελετουργικά και ιδιωτικές εκδηλώσεις, και αποτελεί σημείο ταυτότητας για πολλές κοινότητες, ιδιαίτερα για την κοινότητα των Gitano. Μεταδίδεται από γενιά σε γενιά, μέσα από οικογένειες, κοινωνικές ομάδες και λέσχες φλαμένκο. Μια παράσταση διάρκειας μίας ώρας στη σκηνή ενώνει και τις τρεις τέχνες σε μια συμπαγή μορφή.
Η φωνή
Το cante είναι η φωνητική μορφή. Η UNESCO αναφέρει ότι τραγουδιέται από άνδρες και γυναίκες, κατά προτίμηση καθιστούς, χωρίς συνοδευτικούς τραγουδιστές, και ότι οι στίχοι του είναι σύντομοι και απλοί, εκφράζοντας ένα ευρύ φάσμα συναισθημάτων, από τη θλίψη έως τη χαρά. Ένας τραγουδιστής του flamenco ονομάζεται cantaor, και ο θηλυκός τύπος είναι cantaora. Τα περισσότερα στυλ εκφράζουν λυπημένα και πικρά συναισθήματα, σύμφωνα με τη Wikipedia, αν και ορισμένα, όπως οι guajiras, περιγράφονται ως χαρούμενα και λυρικά.
Ο χορός
Το Baile είναι ένας χορός πάθους και ερωτοτροπίας που αποτυπώνει καταστάσεις από τη θλίψη ως τη χαρά. Η Wikipedia σημειώνει την εκφραστική χρήση των χεριών και το ρυθμικό χτύπημα των ποδιών, με τα χέρια να καμπυλώνουν γύρω από το κεφάλι και το σώμα. Οι χορευτές μπορεί να χρησιμοποιούν αντικείμενα όπως κάστανιετ, μπαστούνια, σάλια και βεντάλιες. Ο οργανισμός τουρισμού της Μαδρίτης περιγράφει το σόου στην Calle del Pez ως περιλαμβάνον χορό με φορέματα με μακριές ουρές και φλαμένκο σε ζευγάρια.
Η κιθάρα
Η κιθάρα, ή αλλιώς «toque», έχει ξεπεράσει προ πολλού τον ρόλο της απλής συνοδείας, σύμφωνα με την UNESCO. Χρησιμοποιούνται επίσης καστανιέτες, παλαμάκια και χτυπήματα με τα πόδια. Σε μια μικρή αίθουσα ακούς τις χορδές με απόλυτη καθαρότητα. Αντιλαμβάνεσαι επίσης τον ρόλο του κιθαρίστα ως άγκυρα του ρυθμού, καθώς οι αλλαγές συγχορδιών σηματοδοτούν τα βασικά χτυπήματα που ακολουθούν ο τραγουδιστής και ο χορευτής.
Ο ρυθμός από κάτω
Ο compás είναι θεμελιώδης για το flamenco, σύμφωνα με τη Wikipedia. Είναι ο ρυθμικός κύκλος ενός palo και οι αλλαγές συγχορδιών του κιθαρίστα σηματοδοτούν τα βασικά του χτυπήματα. Χωρίς κιθαρίστα, ο compás διατηρείται με παλαμάκια (palmas) ή με χτύπημα σε τραπέζι. Το flamenco χρησιμοποιεί δυαδικούς, τριαδικούς και 12χρονους κύκλους, και ο 12χρονος κύκλος είναι ο πιο χαρακτηριστικός. Δεν χρειάζεται να τον μετράτε. Αν η αίθουσα χτυπά παλαμάκια μαζί, τον ακούτε.
Palos: οι μορφές
Ένα palo είναι μια μορφή flamenco, και το καθένα έχει τη δική του διάθεση και ρυθμό. Η soleá και η seguiriya ανήκουν στο cante jondo, ή βαθύ τραγούδι, και είναι επίσημες. Οι bulerías και τα tangos είναι γρήγορα και γιορτινά. Ποια palos θα ακούσετε εξαρτάται από το καστ και την ημέρα, οπότε αντιμετωπίστε οποιαδήποτε λίστα ως χάρτη της τέχνης, όχι ως σειρά εμφάνισης. Η ομαδοποίηση σε οικογένειες είναι, με τα λόγια της Wikipedia, ένας δημοφιλής και μερικές φορές ασυνεπής τρόπος ταξινόμησης των τραγουδιών.
Τι να προσέξετε στη μία ώρα σας
Ο τουριστικός οργανισμός της Μαδρίτης απαριθμεί τα στοιχεία της παράστασης: χορό με φορέματα με μακριές ουρές, flamenco σε ζευγάρια, φωνητικά σόλο και σόλο κιθάρας, και ένα φινάλε. Αντιμετωπίστε το ως χάρτη. Στα σόλο, ακολουθήστε έναν καλλιτέχνη τη φορά. Στα ομαδικά νούμερα, παρατηρήστε πώς οι άλλοι κρατούν τον ρυθμό με τα χέρια και τα πόδια τους. Δεν χρειάζεται να ξέρετε τα ονόματα των μορφών. Αν ένα τραγούδι σταματήσει και η αίθουσα σωπάσει, φτάσατε σε εκείνο το είδος στιγμής γύρω από το οποίο είναι χτισμένη αυτή η τέχνη.
Πόσο παλιό είναι;
Η παλαιότερη καταγραφή μουσικής flamenco χρονολογείται από το 1774, σύμφωνα με τη Wikipedia, και το είδος αναδύθηκε στα τέλη του 18ου αιώνα στην Baja Andalusia. Η λέξη χρησιμοποιήθηκε για τη μουσική σε ένα άρθρο εφημερίδας του 1847 που την αποκάλεσε gitano είδος. Το 1881, ο Silverio Franconetti άνοιξε το πρώτο καφέ τραγουδιστών flamenco στη Σεβίλλη. Η UNESCO κατέγραψε το flamenco ως άυλη πολιτιστική κληρονομιά της ανθρωπότητας το 2010.
Πηγές